GÓC NHÌN KHÁC VỀ VỤ ÁN CHÂU THỊ THU NGA (PHẦN 3)

GÓC NHÌN KHÁC VỀ VỤ ÁN CHÂU THỊ THU NGA
(PHẦN 3)

QUÁ TRÌNH ĐIỀU TRA, TRUY TỐ, XÉT XỬ CÓ SỰ VI PHẠM NGHIÊM TRỌNG THỦ TỤC TỐ TỤNG

Theo Khoản 1, Điều 4 Thông tư liên tịch số 01/2010/TTLT-VKSNDTC-BCA-TANDTC quy định:“1. Có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng” quy định tại khoản 3 Điều 168 và điểm c khoản 1 Điều 179 của BLTTHS là trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử, cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ các trình tự, thủ tục do BLTTHS quy định đã xâm hại nghiêm trọng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng hoặc làm ảnh hưởng đến việc xác định sự thật khách quan và toàn diện của vụ án.”
            1. Xử lý hậu quả pháp lý của hành vi phạm tội gây ra không đúng:
            Trong hồ sơ vụ án thể hiện rõ:

• Khi là người đại diện hợp pháp của công ty, Châu Thị Thu Nga được giao thực hiện các công việc theo sự phân công của công ty: Tại biên bản phân công nhiệm vụ các thành viên HĐQT số 354 ngày 20/9/2010 quy định về các phân việc Châu Thị Thu Nga làm khi làm người đại diện hợp pháp của Housing Group. (BL 354)
• Việc bà ký hợp đồng và ủy quyền cho các Phó TGĐ ký hợp đồng với khách hàng là nhân danh công ty, mà bà là người đại diện hợp pháp:Tại các biên bản họp Hội đồng quản trị ngày 02/1/2009 đã thống nhấtgiao cho Tổng giám đốc là Châu Thị Thu Nga triển khai huy động vốn từ khách hàng và đối tác để thực hiện dự án B5 Cầu Diễn.(BL 857, 858)
• Sau khi có được số tiền của khách hàng Châu Thị Thu Nga đã sử dụng số tiền đó vào nhiều các mục đích khác nhau dẫn đến không có khả năng trả lại tài sản cho khách.

           Xét thấy, Châu Thị Thu Nga thực hiện các công việc theo sự phân công của công ty, bà và các bị cáo ký hợp đồng với các khách hàng là với tư cách là người đại diện cho Housing Group, chứ không phải với tư cách là cá nhân
Theo cáo trạng, bản án sơ thẩm nhận định Châu Thị Thu Nga và các đồng phạm đã có hành vi gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản của người khác. Về phần dân sự,Tòa án đã buộc Châu Thị Thu Nga và Housing Group phải liên đới chịu trách nhiệm, bồi thường thiệt hại cho các khách hàng đã nộp tiền cho dự án B5 Cầu Diễn.
            Tuy nhiên, căn cứ theo quy định tại Khoản 1, Điều 93 và Điều 618 BLDS:

• Khoản 1, Điều 93 BLDS quy định về trách nhiệm dân sự của pháp nhân: “1. Pháp nhân phải chịu trách nhiệm dân sự về việc thực hiện quyền, nghĩa vụ dân sự do người đại diện xác lập, thực hiện nhân danh pháp nhân.”
• Điều 618 BLDS quy định về bồi thường thiệt hại do người của pháp nhân gây ra: “Pháp nhân phải bồi thường thiệt hại do người của mình gây ra trong khi thực hiện nhiệm vụ được pháp nhân giao;…”

          Xét thấy, đối với các hoạt động của người đại diện hợp pháp của pháp nhân, nhân danh pháp nhân để thực hiện thì pháp nhân đó phải chịu trách nhiệm về hậu quả pháp lý của hành vi do người đại diện thực hiện; đồng thời, người nhân danh pháp nhân nếu có vi phạm các quy chế, quy định của pháp nhân phải bồi thường các thiệt hại cho pháp nhân, cụ thể:

• Về phía Housing Group: Công ty sẽ phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho các khách hàng đã nộp tiền vào công ty. Bởi lẽ việc triển khai các công việc liên quan đến dự án B5 Cầu Diễn, ký hợp đồng với các khách hàng, Châu Thị Thu Nga thực hiện nhân danh Housing Group. 
• Về phía Châu Thị Thu Nga: Sẽ không phải bồi thường cho các khách hàng đã ký hợp đồng với Housing Group như Tòa án cấp sơ thẩm đã buộc bị cáo phải chịu trách nhiệm. Tuy nhiên, bị cáo sẽ phải hoàn trả cho Housing Group một khoản tiền nhất định nếu vi phạm quy chế, quy định của công ty. Căn cứ theo Điều 618 BLDS: “nếu pháp nhân đã bồi thường thiệt hại thì có quyền yêu cầu người có lỗi trong việc gây thiệt hại phải hoàn trả một khoản tiền theo quy định của pháp luật”.
• Về phía những khách hàng đã nộp tiền cho Housing Group: Họ sẽ nhận lại khoản tiền bồi thường thiệt hại từ Housing Group. Housing Group có trách nhiệm phải trả lại khoản tiền cho các khách hàng.

           Như vậy, Housing Group phải có trách nhiệm bồi thường thiệt hại với khách hàng. Việc Tòa án cấp sơ thẩm buộc Châu Thị Thu Nga liên đới bồi thường cho khách hàng là trái với quy định của pháp luật, đã xâm hại nghiêm trọng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng hoặc làm ảnh hưởng đến việc xác định sự thật khách quan và toàn diện của vụ án.

 
            2. Việc áp dụng pháp luật đối với ông Nguyễn Vũ Hùng chưa chính xác:

• Về các khách hàng ông Hùng ký hợp đồng:

           Trong 34 hợp đồng ông Hùng ký với khách hàng, Cơ quan điều tra mới chỉ lấy được lời khai của 14/22 khách hàng. Còn 8 khách hàng không có đơn tố cáo và không đến cơ quan điều tra để trình báo. Tại bản án Tòa án đã nhận định đối với các khách hàng không có đơn tố cáo, địa chỉ cho rõ ràng, Tòa án sẽ tách ra giải quyết bằng vụ án dân sự khác đối với các cá nhân này khi có yêu cầu. 
          Tuy nhiên,Tòa án vẫn xác định ông Hùng giúp sức Châu Thị Thu Nga chiếm đoạt số tiền 14.059.134.280 đồng đối với 31 thỏa thuận vay vốn (đã loại 3 hợp đồng ký lại với công ty Hải Âu) tương ứng với các khách hàng này (bao gồm cả các khách hàng không có đơn tố cáo, chưa lên làm việc với Cơ quan điều tra) là không đúng. Việc 8 khách hàng nêu trên khi không được lấy lời khai, không xác minh làm rõ được các số tiền trong hợp đồng, cũng như xác định việc đây có phải là hợp đồng ký lại hay hợp đồng ký qua công ty Hải Âu hay không sẽ không đảm bảo được việc xác định sự thật khách quan của vụ án. Đồng thời, Cơ quan tố tụng đã tách những trường hợp như trên ra giải quyết ở vụ án khác khi có yêu cầu. Vậy nên, không đủ căn cứ thuyết phục để buộc tội ông Hùng đã có hành vi giúp sức bà Nga chiếm đoạt số tiền đối với 8 khách hàng trên.

• Về việc áp dụng các tình tiết giảm nhẹ cho ông Hùng:

           Bản án nhận định ông Hùng được hưởng các tình tiết giảm nhẹ theo điểm p, khoản 1, khoản 2 Điều 46 BLHS 2003 là chưa đúng. Bởi lẽ, kể từ khi có BLHS 2015 (tuy đã bị lùi thời hạn thi hành), các điều khoản có lợi cho người pháp tội sẽ được áp dụngtheo Bộ luật hình sự mới.
          Căn cứ Khoản 4, Điều 1, Nghị quyết 144/2016/QH13 ngày 29/6/2016có quy định:
“4. Kể từ ngày 01 tháng 07 năm 2016:
a) Thực hiện các quy định có lợi cho người phạm tội tại khoản 3 Điều 7 Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 và điểm b khoản 1 Điều 1 Nghị quyết số 109/2015/QH13 về việc thi hành Bộ luật Hình sự; tiếp tục áp dụng khoản 2 Điều 1 và các quy định khác có lợi cho người phạm tội tại Nghị quyết số 109/2015/QH13;
b) Áp dụng các quy định của Bộ luật tố tụng hình sự số 101/2015/QH13 để thi hành các quy định có lợi cho người phạm tội của Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 và Nghị quyết số 109/2015/QH13 tại điểm a khoản này;”
          Điểm b, khoản 1, Điều 1 Nghị quyết 109/2015/QH13 ngày 27/11/2015:
“b) Các điều khoản của Bộ luật hình sự năm 2015 xóa bỏ một tội phạm, xóa bỏ một hình phạt, một tình tiết tăng nặng; quy định hình phạt nhẹ hơn, tình tiết giảm nhẹ mới; miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, giảm hình phạt, xóa án tích và các quy định khác có lợi cho người phạm tội thì được áp dụng đối với cả những hành vi phạm tội xảy ra trước 0 giờ 00 ngày 01 tháng 7 năm 2016 mà sau thời điểm đó mới bị phát hiện, đang bị điều tra, truy tố, xét xử hoặc đối với người đang được xét giảm thời hạn chấp hành hình phạt, xóa án tích;”
          Như vậy có căn cứ để áp dụng các tình tiết giảm nhẹ cho ông Hùng tại BLHS mới 2015. Bên cạnh đấy, trong hồ sơ vụ án và tại phiên tòa đã chứng minh hành vi của ông Hùng có vai trò thứ yếu, không đáng kể trong vụ án đồng phạm.
           Theo quy định tại Điểm 4, Chương I Công văn số 01/2017/GĐ-TANDTC ngày 7/4/2017 về việc giải đáp một số vấn đề nghiệp vụ của TAND Tối cao có giải thích về trường hợp “Phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng”:
“Phạm tội lần đầu là từ trước đến nay chưa phạm tội lần nào. Nếu trước đó đã phạm tội và bị kết án, nhưng đã được xóa án tích hoặc chưa bị kết án, nhưng đã hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc chưa bị kết án, chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự nay bị truy cứu trách nhiệm hình sự trong cùng lần phạm tội sau, thì không được coi là phạm tội lần đầu.
Phạm tội thuộc trường hợp ít nghiêm trọng là phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây:
- Phạm tội gây nguy hại không lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến ba năm tù;
- Phạm tội nghiêm trọng, rất nghiêm trọng hoặc phạm tội đặc biệt nghiêm trọng nhưng người phạm tội có vị trí, vai trò thứ yếu, không đáng kể trong vụ án có đồng phạm.”

            Như vậy, ông Hùng được hưởng tình tiết giảm nhẹ tại Điểm i, s, x Điều 51 BLHS 2015 đối với “Phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng”,“Người thành khẩn khai báo hoặc ăn năn hối cải” và “Người phạm tội là cha, mẹ, vợ, chồng, con của liệt sĩ, người có công với cách mạng”.

             Xét thấy, Tòa án đã áp dụng sai pháp luật, không đúng với các quy định của nhà nước, làm ảnh hưởng đến quyền lợi của các bị cáo, cụ thể là ông Hùng.

HT